Bizi Takip Edin
instagram
google
youtube
twitter
facebook
Arıtma Çamurları 05 Temmuz 2007
ÜRÜN ADI
Arıtma Çamurları 05 Temmuz 2007
ÜRÜN KODU
MARKA
FİYAT

Ürün Açıklaması

T.C.

ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI

Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü

SAYI   : B.l8.0.ÇYG.0.01.00.02-111-03/11295-38557                                                                                                                          05.07.2007

KONU: Arıtma Çamurlarının Bertarafı

 

………..VALİLİĞİNE

(İl Çevre ve Orman Müdürlüğü)

Çevre Kanunu’nun 5491 sayılı Kanunla değişik 11 inci Maddesinde; “Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler.” hükmü bulunmaktadır. Ayrıca, Çevre Kanunu’nun Geçici 4 üncü Maddesinde, atıksu altyapı sistemlerini kurma yükümlülüğü verilen kurum ve kuruluşların, İş Termin Planlarında yer alan her bir yükümlülüğünü taahhüt edilen süresi içerisinde yerine getirememesi ve/veya arıtma tesislerini yapmamaları halinde, Çevre Kanunu çerçevesinde cezai işlem uygulanacaktır. Bu doğrultuda, ülkemizde atıksu arıtma tesislerinin sayısında ve arıtma çamuru miktarında da ciddi oranda bir artış olacağından, arıtma çamurlarının nihai bertarafı büyük önem arz etmektedir.

Evsel ve endüstriyel atıksu arıtma sistemlerinden kaynaklanan arıtma çamurları önemli çevresel sorunlara yol açmaktadır. Atık üreticileri tarafından atıklarının kategorilerinin belirlenmesi aşamasında yaşanılan sorunlardan dolayı, atığın üretiminden bertarafına kadar geçen süreçte sorumluluklarını uygun şekilde yerine getirememekte dolayısıyla bu konuda sıkıntılar yaşanmaktadır.

Günümüzde giderek önem kazanan doğal çevrenin korunmasında atıkların öncelikle kaynağında minimize edilmesi ve geri kazanılması esas olup, atıkların büyük ölçüde çevre ile uyumlu hale getirilerek bilinçli bir şekilde bertaraf edilmesi başta Çevre Kanunu olmak üzere tüm mevzuat ve uygulamalarında Bakanlığımızın öncelikleri arasındadır

08/01/2006 tarih ve 26047 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Kentsel Atıksu Arıtımı Yönetmeliği 5 inci maddesi (f ) bendinde “Her türlü katı atık, arıtma çamurları ve fosseptik çamurlarının alıcı su ortamlarına boşaltılmaları yasaktır.” ve (g) bendinde “Uygun şartlarda kentsel atıksu arıtma tesislerinden çıkan arıtma çamuru yeniden kullanılabilir. Arıtma çamurlarının toprakta kullanımı ve/veya bertarafının, Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde belirlenen standartlara ve yöntemlere uygun olarak yapılması esastır.” hükümleri bulunmaktadır.

Bu doğrultuda, atıksu arıtma tesislerinin projelendirilmesi sırasında arıtma çamurunun nihai bertarafı dikkate alınarak uygun prosesin tercih edilmesi gerekmektedir. Atıksu arıtma tesislerinde ve işletmelerin üretim proseslerinde mevcut en iyi teknikler ( BAT ) kullanılarak oluşacak arıtma çamuru minimize edilebilir. Örneğin; tekstil endüstrisinde mevcut en iyi teknikler kullanılarak kostiğin geri kazanımı sonucu oluşacak arıtma çamuru azalacaktır. Bunun yanı sıra, arıtma çamurunu tehlikeli atık sınıfına sokacak nitelikli atıksuyun mevcut en iyi teknikler çerçevesinde ayrı toplanarak geri kazanılması ya da arıtılması uygun görülmektedir. Bir diğer örnek ise deri sanayinde prosesten kaynaklanan Cr+6 içerikli atıksuyun ayrı bir hat ile toplanarak geri kazanılması sonucu, arıtma çamuru tehlikeli atık sınıfına girmeden bertaraf edilebilecektir.

14.03.2005 tarihli ve 25755 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nin EK-7’sinde Tehlikeli Atık Listesi verilmiştir. Listede tehlikeli atıklar (A), muhtemelen tehlikeli atık olabilecek atıklar (M) olarak belirtilmiştir. Liste 20 bölümden oluşmakta olup, Bölüm 1-12, 17-19 kaynağa dayalı (endüstriyel işyeri branşı), Bölüm 6–7 işleme dayalı, Bölüm 13–15 madde ve malzemeye dayalı, Bölüm 20 Evsel atıklar, Bölüm 16 Listede başka türlü tanımlanmayan atıkları içermektedir. Bu bölümlerde sektörler altında arıtma çamurları yer almakta olup prosese dayalı olarak (A) veya (M) olarak sınıflandırılmıştır.

Bilindiği üzere, Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği EK 7’de verilen Atık Listesinde (A) işareti ile gösterilmiş arıtma çamurları EK 6 da verilen tehlikeli atık eşik konsantrasyonuna bakılmaksızın (analize gerek olmadan) tehlikeli atık olarak sınıflandırılmaktadır. Aynı listede (M) işareti ile gösterilmiş arıtma çamurları için ise (EK 6) da verilen tehlikeli atıkların eşik konsantrasyonu üzerinde bir değere sahip olup olmadığının Ek 6’ya göre yapılacak analiz ve hesap yöntemleri ile belirlenmesi gerekmektedir. Eğer arıtma çamuru eşik konsantrasyon üzerinde bir değere sahipse tehlikeli atıktır. Bu kapsamda öncelikli olarak arıtma çamurlarının tehlikeli olup olmadığının Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Ek-6’ya göre tespit edilmesi gerekmektedir.

Atıkların öncelikle geri kazanılması esastır. Bu nedenle arıtma çamurlarının geri kazanım yöntemleri araştırılmalıdır. Arıtma çamurlarının geri kazanımına yönelik hususlar aşağıda verilmektedir:

1- Evsel ve evsel nitelikli endüstriyel (kentsel) atık suların arıtılması sonucu oluşan arıtma çamurları stabilize edildikten sonra toprak düzenleyici olarak kullanılabilir. 31.05.2005 tarih ve 25831 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren evsel ve kentsel atık suların arıtılması sonucu elde edilen stabilize arıtma çamurlarının toprakta kullanım koşulları, sınırlamaları ve yasakları yer almakta olup toprakta kontrollü kullanımı Madde 10 gereği izne tabidir. İzin verilmeyen topraklarda stabilize arıtma çamurlarının kullanımı yasaktır. Kullanılacak stabilize arıtma çamuru analizinin Toprak Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK 1-B’de verilen sınır değerlerin ve uygulanacak toprağın toprak analizinin EK 1-A (a)’da verilen sınır değerlerin üzerinde olmaması gerekmektedir.

2- Arıtma çamurlarının TAKY Ek-6 ya göre tehlikesiz olduğunun tespit edilmesi durumunda, bu tür atıklar enerji geri kazanımı amacı ile Bakanlığımızdan “Atıkların Ek Yakıt Olarak Kullanılmasında Uyulacak Genel Kurallar Hakkında Tebliğ”e göre lisans almış Çimento Fabrikalarında ek yakıt veya alternatif hammadde olarak kullanılabilir. Ancak, deneme çalışması yapılarak emisyon sonuçlarının 22.07.2006 tarih ve 26236 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Endüstri Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (ETKHKKY) hükümlerine uyması ve Bakanlığa belgelenmesi gerekmektedir.

3- Arıtma çamurlarının TAKY Ek-6 ya göre tehlikeli olduğunun tespit edilmesi durumunda, bu tür atıklar enerji geri kazanımı amacı ile Bakanlığımızdan lisans almış çimento fabrikalarında ilave hammadde veya ek yakıt olarak kullanılabilir. Bu durumda, 22.06.2005 tarih ve 25853 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Atıkların Ek Yakıt Olarak Kullanılmasında Uyulacak Genel Kurallar Hakkında Tebliğ” hükümlerine uyulması gerekmektedir.

2 ve 3. maddelerde verilen çimento tesislerinde enerji geri kazanımı amaçlı olarak arıtma çamurunun ek yakıt şeklinde kullanılması için, öncelikle bu tesislerin işletme koşullarının etkilenmemesi için çamurun ön işleme tabi tutularak belirli bir oranda susuzlaştırılması gerekmektedir.

Diğer taraftan, söz konusu atıkların tehlikeli olsun veya tehlikeli olmasın nihai bertarafı için düzenli depolanma yöntemi düşünülüyorsa, depolama işleminin hangi tür depolama alanında yapılması gerektiğinin tespit edilmesi amacıyla TAKY EK-11/A’da yer alan “Atıkların Düzenli Depo Tesislerine Depolanabilme Kriterleri”ne göre tüm parametreleri içerecek şekilde analizinin yapılması gerekmektedir. Buna göre, arıtma çamurunun EK-11/A’ya göre yapılan eluat analizi :

1- Tehlikeli atık için belirlenen değerler arasında ise, Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin düzenli depolama ile ilgili Madde 23 ile Madde 32, 34, 35’te verilen şartlarda düzenli depolama sahasının alt yapısının sağlanması ve aynı Yönetmeliğin 27 nci ve 28 nci maddelerine göre Bakanlığımızdan Ön Lisans ve Lisans alınması gerekmektedir.

2- Tehlikesiz atıklar için belirlenen değerler arasında ise; Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre teknik alt yapıya haiz düzenli depolama tesislerinde mono olarak (ayrı hücrede) depolanmalıdır.

Ayrıca Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nin 28. maddesinde “ Arıtma çamurunun depolanabilmesi için içinde bulunan su oranının en fazla %65 olması (%35 kuru madde) gerekir. Ancak, depo yeri işletmecileri, çamurun su oranının daha fazla olması halinde, deponun stabilitesini bozmayacağı, koku problemi ortaya çıkarmayacağı kanaatine varırlarsa, su oranı %75'e kadar olan çamurları kabul edebilir.” hükmü yer almaktadır.

3- İnert atıklar için belirlenen değerin altında ise; evsel atık düzenli depo tesislerinde veya permeabilitenin k ≤10-7 ve en az 1 metre kil’e eşdeğer geçirimliliğin sağlandığının ve yer altı su seviyesine maksimum 1 metre olduğunun Bakanlığa belgelendiği alanlarda Bakanlığın uygun görüşü alınarak depolanabilir.

Bu kapsamda, arıtma çamurlarıyla ilgili uygulamanın yazımız doğrultusunda yapılması hususunda bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.

 

Prof.Dr.Hasan Z.SARIKAYA

Bakan a.

Müsteşar

 

ürünler ürünler ürünler ürünler
maviweb